Vriendschap

 

Vriendschap is een deugd die alle deugden in zich draagt…

Lang heb ik me de vraag gesteld wat vriendschap betekent voor mij. Zo vroeg ik me af of ik zonder kon en of ik zonder vriendschappen wilde leven. Wat verwacht ik van een ander en wat heb ik zelf te geven? Heb ik wel tijd voor vriendschappen naast alle rollen die ik al te vervullen heb: moeder, echtgenoot, dochter, zuster, werkneemster, buurvrouw, tante enz.? Wat is vriendschap eigenlijk, wanneer noem ik iemand een vriend, een bekende, een kennis?

Toon Hermans heeft er een mooi versje overgeschreven, wie kent deze zinnen niet?:
Pas als je iemand hebt, die met je lacht en met je grient, dan pas mag je zeggen: ik heb ’n vriend.

Onder Wikipedia staat bij vriendschap: “een nauwe (over het algemeen niet-seksuele) relatie of verhouding tussen twee of meerdere mensen waarbij het geslacht geen rol speelt.  Het belangrijkste waarop een goede vriendschap gebouwd is, is vertrouwen en onvoorwaardelijkheid”. Deze omschrijving dekt voor mij niet de lading van wat ik onder vriendschap versta.

Een paar maanden geleden ging bij mij thuis de deurbel. Toen ik open deed stond daar Nico. Het was zeker 5 jaar geleden dat ik Nico voor het laatst gezien had. Hij stal mijn hart met zijn openingszin: “Hey Monique, echte vrienden praten gewoon verder waar ze ooit gebleven zijn”. En zo ging het, de vijf voorbijgaande jaren, waarin we elkaar niet gezien en gesproken hadden, ze verdwenen ongemerkt en we pakten de draad gewoon weer op.

Kenmerkend bij een blijvende, echte vriendschap is voor mij dat ik openhartig durf te zijn, zonder terughoudendheid. Ik ben hierin heel authentiek en betrouwbaar. Ik voel geen onderscheid tussen mijn eigen belang en het belang van mijn vriend/vriendin. Ik heb ook weinig last van mijn ego, in hun gezelschap ben ik wie ik ten diepste ben.Van een vriend verwacht ik dat hij/zij mij accepteert zoals ik ben met al mijn plussen en minnen.

Heel bijzonder voelt het als je een spiegel wilt zijn voor elkaar. En dan op de wijze zoals Catharina de Haas schrijft in haar boek: ‘Vriendschap, een tweede ik’: “Ik zie jou op een manier zoals jij jezelf niet kunt zien en daarom geef ik je terug wat ik ervaar.”

Ook is een wederzijds vertrouwen voor mij belangrijk. “Vertrouwen schenk je iemand; het is een gift van mij aan jou”. (Catharina de Haas)

Ik wil mezelf kunnen laten zien, onbeschermd en kwetsbaar. Ik wil door je geraakt en aangeraakt worden in alle openheid. En ik verwacht dat je me ziet zoals ik ben en niet zoals je wilt dat ik ben.

Lastig aan het woord vriendschap vind ik, dat je niet weet wat die ander er onder verstaat.

Neem nou die “vriend of vriendin” waartegen ik de dingen niet zeg zoals ik ze voel omdat ik vind dat ik rekening moet houden met zijn/haar kwetsbaarheid. Ik verlies dan in deze vriendschap mijn authenticiteit. Uiteindelijk heeft hij/zij dat veroorzaakt omdat men bij mij de indruk heeft  gewekt “de gekwetste” te zijn. Wat dan overblijft zijn sociaal gewenste gesprekken. Is dat vriendschap? Voor mij niet, voor velen wel, heb ik ervaren.

Zo kan het ook voorkomen dat een vriend/vriendin mij op iets wijst, wat door mij als negatief ervaren wordt. Maar ik moet dan toch beseffen dat in deze “echte vriendschap”, het vanuit een goede bedoeling gezegd wordt. En daarom openstaan voor het besef dat het ligt aan mijn kwetsbaarheid in deze kwestie. Ik mag mijn vriend/vriendin niet onterecht veroordelen omdat het mij ontbreekt aan zelfkennis. Dat noem ik vriendschap.

Wat een herkenning voelde ik in het volgende citaat van Friedrich Nietzsche (uit het boek van ‘Vriendschap, een Tweede ik’):

“Twee vrienden- Het waren vrienden, maar zij hebben opgehouden het te zijn, en zij ontbonden van weerszijden tegelijkertijd hun vriendschap, de een omdat hij meende te zeer miskend te worden, de ander omdat hij meende te zeer erkend te worden – en beiden hebben ze zich daarin vergist! – Want ieder van hen kende zichzelf niet voldoende.”

Geheimen delen met een vriend/vriendin vind ik lastig. Moet je elkaar alle geheimen toevertrouwen? Mag je van haar of hem verwachten dat hij/zij jou geheim bewaard terwijl je daar zelf niet toe in staat bent? Mag ik mijn geheimen verzwijgen voor mijn beste vriend/vriendin als ik hem/haar daar niet mee benadeel? Ik ben van mening van wel, ook omdat je een ander soms heel erg kunt belasten met jouw geheim.

Lastig zijn “vrienden” die niet ontvangen, die niet echt luisteren, die alleen maar kunnen zenden. Die, terwijl jij aan het praten bent, al bezig zijn in hun hoofd met hun reactie in plaats van echt naar je te luisteren. Echte vrienden horen wat je niet hebt gezegd. Lastig, omdat ze het wel goed bedoelen en zich niet bewust zijn van hun gedrag. Maar bij mij komen ze niet in aanmerking voor een echte vriendschap.

In de afgelopen weken heb ik erg veel geleerd van het boek “Vriendschap, een Tweede ik”  van C. de Haas. Het is de schrijfster gelukt om voor mij, de complexiteit van vriendschappen te vereenvoudigen. Ze heeft mij met dit boek geleerd om te gaan denken in soorten ‘relatievormen’.

Ze heeft me, met dit boek, ook duidelijk gemaakt, dat alle vormen van relaties hun eigen waarde hebben in een mensenleven.

De conventionele relatievorm waarin je elkaar hallo zegt, de middellijke relatievorm waarin je voor de ander een middel bent om diens doel te bereiken, de functionele relatievorm waarbij je voor elkaar een bepaalde functie vervuld, en de persoonlijke relatievorm waarbij beide personen waarde voor elkaar hebben en wel als persoon.

De persoonlijke relatievorm is liefde en er bestaan diverse vormen van liefdesrelaties en vriendschap is één van die vormen, aldus De Haas.

Vervolgens maakt de Haas onderscheid tussen “hogere” en “lagere” vriendschappen ook wel echte en minder echte vriendschappen genoemd.

Met mooie filosofische beschouwingen en teksten van filosofen en veel toelichtingen vanuit de psychologie laat ze me echt anders kijken naar het fenomeen vriendschappen. Wat een wijsheden, wat een handvatten, wat een geweldig boek.

Het geheel is omgeven met hele pakkende en humorvolle illustraties van Stefan Verwey,die op een gewaagde manier relativerend werken.

Doe je voordeel met dit boek. Het lezen van dit boek werkte voor mij heel bevrijdend.

Een mens heeft mensen nodig…

“Ik verlang te verlangen

Een vriend

Voor mij een vriend,

Alleen voor mij

Zo verlangend zie ik naar je uit”

(Catharina de Haas)

Ook aan te bevelen is het interview met Catharina de Haas op: http://www.scriptum.nl/boeken/mens-en-maatschappij/algemeen/vriendschap