Geplaatst in de tijdschrift ‘WENDING’

fotografie: Lucy Lambriex

Niet alles is leuk maar het is wel goed!

Een gesprek met Petra Hubbeling, een vrouw die bij uitstek zoekt naar grenzen.
In een Rotterdams café dit keer. Maar het had net zo goed Maastricht, Groningen of Doetinchem kunnen zijn. Petra Hubbeling leidt een zwervend bestaan. Ze past op huizen en huisdieren voor mensen die op reis of vakantie zijn. En is daar super gelukkig mee. Vooraf had ze gezegd om niet uit te kijken naar ‘die kale kop’ van haar foto’s omdat ze inmiddels weer haar heeft. Maar haar zelfbewuste entree laat geen ruimte voor misverstanden.

Petra of shinshi? Zeg maar Petra. Mijn boeddhistische naam Shinshi gebruik ik eigenlijk weinig omdat die nogal onhandig is. Hij is voor mij zelf wel betekenisvol. Het betekent vrij vertaald: ‘Standvastig voornemen’ en dat past heel goed bij mij. Mijn inwijding tot monnik en de Bodhisattva-gelofte in 2011 geven mij inzicht en motivatie om mijn eigen pad te volgen. Ik heb de belofte gedaan om alle levende wezens uit hun lijden te bevrijden en ik weet vanuit een ‘dieper weten’ dat ik dat pad moet bewandelen. Ik heb veel beloftes gedaan en ik wil ze ook naleven. Ik moet ze niet naleven, ik wil het. Er is niemand die mij controleert of straft als ik dat niet zou doen maar ik wil ze, vanuit een dieper zelf, naleven. Shinshi is dus een prima naam voor mij, maar zeg gerust Petra.

Je hebt je baan opgezegd, je prachtige huis verkocht en bent gaan ‘zwerven’. Wat heeft je ertoe gebracht om zo’n radicale stap te zetten? Als je mijn verhaal hoort klinkt het heel spannend maar daar is natuurlijk wel een flinke tijd overheen gegaan. Het heeft jaren geduurd voordat ik zover was en ik heb eerst allerlei stappen moeten zetten. Je groeit er naar toe, 2 jaar geleden had ik dit leven niet kunnen leiden. Een markant startpunt is een zinnetje dat al 12 jaar lang in mijn hoofd zat en iedere keer terug kwam. Het komt uit een boek van Etty Hillesum en komt neer op ‘als je alles in je hebt kan je zelfs gelukkig zijn als de hemel het dak van je huis is’.

Toen ik begin 2011 bezig was met het project ‘A year to live’, een programma van Boeddhistisch leraar Stephen Levine waar mensen uitgenodigd worden om met behulp van een aantal stappen een leven te leiden alsof ze nog een jaar te leven hebben. NCRV’s Altijd Wat vond het een interessant project om te volgen. (Het programma trok veel kijkers maar werd snel gestopt wegens veel maatschappelijke kritiek. red.) Ik heb mijzelf natuurlijk afgevraagd waar ik op mijn sterfbed spijt van zou hebben. Dat zou het feit zijn dat ik niet geprobeerd zou hebben of ik echt alles in mij heb. Zou de hemel het dak van mijn huis kunnen zijn? Wat houdt me eigenlijk tegen? Alleen mijn woning en mijn inboedel. Dat moest ik dus gaan loslaten.

Ik ben mijn voornemen al snel gaan communiceren. ‘O God,’ dacht ik vaak, ‘had ik nu mijn grote mond maar gehou- den!’ Uiteindelijk was ik pas eind 2011 in staat om mijn huis te koop te zetten en toen ging het heel snel. Ik ben er in mei 2012 uitgegaan. Het heeft tijd nodig gehad om het los te laten. Want juist dat huis stond symbool voor het feit dat ik het ook alleen kon. Ooit was het huis gekocht op twee inkomens maar al snel nadat het klaar was ben ik gescheiden. Ik ben er vervolgens 12 jaar alleen blijven wonen. Het huis was ook een symbool voor een stuk vrijheid en zekerheid maar ik heb er ook ongelukkig zitten zijn uit angst of ik het wel kon betalen.

Daardoor ben ik de laatste twee jaar ook ongelukkig geweest bij mijn laatste werkgever. Zonder dat inkomen kon ik dat huis immers niet betalen. Maar ik wilde bewijzen dat ik het ook alleen kon. Ik had op mijn 19e al een relatie en eigenlijk nooit iets alleen gedaan. Nu was daar het moment wel.

Loslaten van zekerheden, een hele stap… Nou, ik denk dat we onszelf voor de gek houden met allerlei schijnzekerheden en dat we ons opeens heel erg ongelukkig gaan voelen op het moment dat die wegvallen. Als je ìets leert als je boeddhistisch monnik wordt, dan is ‘t dat er geen grond is om op te staan. Dat is misschien wel de belangrijkste beoefening. Ik kan wel denken dat er grond is om op te staan maar die is er gewoon niet. En als je dat beseft ervaar je minder lijden, denk ik. Je accepteert alles zoals het op je pad komt. Alles wat er gebeurt is goed. Niet alles is leuk maar het is wel goed!

Ook binnen jezelf zitten schijnzeker- heden. Maar er is niemand zo weinig betrouwbaar als jezelf.
Als ik mijn eigen groei en ontwikkeling zie dan ben ik zo veranderd. De dingen die ik een aantal jaren geleden deed en belangrijk vond. En dan hoe ik nu in het leven sta. Dat had ik echt niet kunnen denken.

In een interview heb je wel eens gezegd: ‘Mijn leven is een poppen- kast geweest, ik heb een toneelspel gespeeld.’ Op dat moment vond ik dat natuurlijk niet. Maar als ik nu kijk, zeker mijn leven als directeur bij Elsevier, dan denk ik: ‘Ja, het was een grote poppenkast.’ Ik heb daar verder geen oordeel bij want ik heb het nodig gehad om te komen waar ik nu ben. Alleen zou ik nu die poppenkast niet meer willen. Maar ik weet niet wat er gebeurt als ik werkelijk aan de rand van de afgrond kom te staan. Ga ik dan uit angst om alles te verliezen terug naar een baan bij Elsevier? Ik kan het me niet voorstellen maar ik weet het niet. Ik zal nooit meer zeggen: ‘Ik doe dat niet.’

Ik ben in Auschwitz geweest en ik heb daar zo gezien dat wij ook de rol van de Duitsers in ons hebben. Want je weet dat gewoon niet… Je weet niet wat je doet als je in een bepaald systeem zit. Ik voelde daar dat het zoveel makkelijker is om de dadersrol, vanuit je angst, op te pakken dan de slachtofferrol. Want het is vertrouwd om te handelen vanuit angst in deze maatschappij. Leven vanuit vertrouwen is eng er zijn maar heel weinig mensen die durven te leven vanuit vertrouwen.

Een belangrijk boeddhistisch uitgangs- punt zegt dat er geen zekerheden bestaan, alles is een illusie.
De enige zekerheid is dat ik weet dat er geen zekerheid is. Ik heb daar rust bij hoor. Vooral door de boeddhistische beoefening van het niet weten, het alles bekijken vanuit een geest van niet weten. Wat overigens wat anders is dan een onwetende geest.

Soms heb ik wel eens twijfel. Als mensen tegen mij zeggen: ‘Hoe ga je dat nu doen als je oud bent?’ Dan denk ik wel eens: ‘Ben ik nou zo naïef bezig? Moet ik het niet anders aanpakken?’ Maar aan de andere kant denk ik dan: ‘Hoe doen jullie dat dan als je oud bent? Hoe gaan jullie het doen als jullie oud zijn?’ Er is dan waarschijnlijk geen pensioen meer maar je hebt wel al je kosten. Die heb ik dan al niet meer en ik ben gewend aan een andere levensstijl. Dus volgens mij krijg ik het gemakkelijker. Ik maak een andere keuze die lastig en ongebruikelijk is. En doordat veel mensen vanuit angst je er toch op gaan bevragen, ben je heel snel geneigd om terug te schieten in die angst. Angst is een soort veiligheid want het handelen vanuit angst is je bekend. Het handelen vanuit vertrouwen is ook voor mij onbekend maar ik merk dat ik me er heel fijn bij voel. Maar soms is ‘t ook hartstikke eng.

Zou je willen weten wanneer je dood gaat? Als we allemaal zouden weten wanneer we dood gaan, dan gingen we het leven heel anders inrichten. Ik hoef dat zelf niet te weten. De dood is voor mij geen eindstadium maar een overgangsfase. Ik heb er dus niet zo veel moeite mee, denk ik. Ik geloof niet in zielen-reïncarnatie maar wel in wedergeboorte van het karma. Ik zie het als een proces dat gaande is en dat doorgaat als het lichaam sterft. Waarom zou de verbinding met het grotere collectieve bewustzijn of hoe we het ook noemen, waarom zou die verbroken worden? Ik vraag me ook in alle oprechtheid af: ‘Verandert er dan werkelijk zoveel voor mij?‘

Ik ben vandaag ook heel anders dan ik gisteren was. Waarom zou het na mijn dood anders zijn? Misschien heb ik nog wel hetzelfde contact met mijn omgeving als nu. Het stoffelijke is er dan niet meer maar voor de rest is er absoluut wel een verbinding. Ik ben overigens wel positief over het praten over de dood in de samenleving. Steeds meer programma’s maken het meer en breder bespreekbaar. We zitten in een shift-achtige maatschappij en daar hoort het anders denken over de dood ook bij. Neem de invloed van de oosterse religies die heel anders omgaan met de dood. Bijna iedereen heeft wel gehoord van het Tibetaanse dodenboek. Ook begrafenissen zien er tegenwoordig heel anders uit, dus mensen denken ook meer na over hun eigen wil. Sinds een paar jaar post ik op Twitter heel af en toe de vraag: ‘Weet jij al welke begrafenismuziek je wilt hebben?’ Dat geeft mooie discussies. Het denken over de gezondheidszorg verandert ook sterk. Mensen zijn meer kritisch, we gaan meer voor de kwaliteit van het leven.

Een vraagstuk waar ik zelf nog niet uit ben is het donorcodicil. Ik heb er een, maar twijfel of ik het wel in stand wil houden. We krijgen dingen op ons pad die met een reden op ons pad komen en een orgaan afgeven aan iemand is eigenlijk, iemand van het pad dat hij moet lopen aftrekken en dan is het woord lijden een heel lastig woord. Het is natuurlijk zo dat de mensheid vergevorderd is met dat doneren. Maar is het echt een vordering of een egovordering? Het wordt ook nadrukkelijk gedreven door geld en niet meer door menslievendheid. Ik ben ook heel erg blij, dat de landelijke vereniging van huisartsen een statement heeft gemaakt. Die zeggen dat die laatste chemo’s bij oudere mensen eigenlijk niet meer gedaan moeten worden. Ik zeg altijd: ‘De medische wetenschap is bezig om ons langer te laten sterven in plaats van langer te laten leven.’

Wat streef je na als het gaat om de boeddhistische uitgangspunten? Mijn streven is ze allemaal te leven. Het voordeel is dat je iedere dag opnieuw kan beginnen, niet alles lukt gewoon iedere dag. Het is ook heel lastig. Bijvoorbeeld ‘niet doden’. Dat is makkelijk gezegd in de zin van mensen doden. Maar als mijn autoruit vol muggen zit voldoe ik er al niet meer aan! Zuivere spraak is er bijvoorbeeld ook één van. Maar je kan soms dingen zeggen met een heel goede intentie maar wat toch compleet verkeerd uitpakt. Dat gebeurde mij bij het project ‘A year to live’. Ik deed mee omdat ik het belangrijk vond dat de dood meer bespreekbaar werd. Het leverde al snel veel publiciteit op en werd door de NCRV geponeerd als ‘Elf gezonde mensen doen alsof ze nog een jaar te leven hebben.’ Mensen die ongeneeslijk ziek zijn hoorden echter: ‘Elf gezonde mensen doen alsof ze ongeneeslijk ziek zijn’. Die mensen heb ik dus gekwetst. Hun reacties deden mij pijn, het was niet wat ik bedoeld had. Dus je kunt denken dat je iets vanuit een juiste intentie doet maar het kan compleet verkeerd uitpakken. En dat is ook het pad van mijn beoefening. Je handelen veroorzaakt lijden omdat het soms anders uitpakt.

Mijn belangrijkste belofte die ik gedaan heb is te beloven dat ik alle levende wezens uit hun lijden wil bevrijden. Dat is natuurlijk onmogelijk om te doen. Maar wat ik wel kan doen is zo handelen dat ik zo min mogelijk lijden veroorzaak.

Een ander uitgangspunt is ‘Tem je geest’ (opdat emoties niet jou hebben maar jij de emoties hebt en je gaandeweg leeg en ontvankelijk worden kunt). Hoe ga je daar mee om? Ik sta mezelf wel toe om emotioneel te zijn. De boeddhisten bedoelen met name dat je je niet mee laat nemen door je emoties. Dat je er in blijft hangen. Dat is voor mij het belangrijkste bij het temmen van mijn geest. Ik bedoel, ik mag best boos of emotioneel worden maar ik moet niet in die boosheid of emotie blijven hangen. De boeddhistische meditatie Vipassana (inzichts-meditatie), is een meditatie waarin je gewaar bent van veranderingen in je lichaam. Als je die meditatie lang beoefent dat merk je dat bepaalde emoties dezelfde sensatie hebben. Namelijk woede en verliefdheid geeft allebei een heel warm gevoel rond je hart. Alleen bij woede heb je het gelabeld als negatief en wil je het niet hebben en bij liefde heb je het gelabeld als positief en wil je het wel hebben. Beide veroorzaken dus lijden want het ene wil je kwijt  en het ander wil je niet verliezen. Maar waar het omgaat is dat de onderliggende sensatie eigenlijk gewoon hetzelfde is.  Het is de labeling waar we last van hebben.

Als het gaat om emoties ben ik Auschwitz  als een leraar  gaan beschouwen. Die plaats geeft je niet de kans om weg te lopen. Als je daar bent kom je van alles tegen en heb je het gewoon maar te aanvaarden: humor, verdriet, hoop, woede,  angst en liefde. Ik ben zelf groot gebracht met de regel geen emoties te laten zien. Daar heb ik last van. En dat is ook één van de redenen waarom ik naar Auschwitz gegaan ben. Ik ben een 2^e generatie Jappenkamp-kind en bij ons thuis was het altijd niet zeuren, anderen hebben het erger. Ik begrijp dat wel vanuit mijn vaders standpunt want het was zijn overlevingsmechanisme. Je sprak niet over emoties want als je dat ging doen, was de kans heel groot dat je zo’n kamp niet overleefde..

Doe niets wat schadelijk voor je is.. Nou ik heb nergens  helemaal mee moeten te stoppen! De wetenschap of ik iets helemaal kan laten is belangrijker voor mij dan daadwerkelijk ergens mee te stoppen. Ik ben bijvoorbeeld zeer fanatiek op sociaal media, haast verslavend. Maar ik heb er geen problemen mee. Natuurlijk denk ik wel eens, wat heb ik er weer veel opgezeten vandaag. Maar dat is dan wat het is. Ik ben gewoon een fanatieke Twitteraar. Maar ik heb er ook geen problemen mee om er dagen niet op te zitten.

Zou je liever willen zijn voor jezelf? Soms herken ik wel eens dat ik te streng ben maar in het algemeen ben ik best lief voor mezelf. Het boeddhistische pad is heel erg gedisciplineerd en als je niet streng voor jezelf bent dan is het een heel moeilijk pad om te begaan. Bijvoorbeeld de discipline van toch alles proberen met aandacht te doen. Meditaties zijn daarbij heel belangrijk. Dat is voor mij echt nog niet als tandenpoetsen. Het mooie van het boeddhisme is echter wel dat het zich aanpast aan de cultuur waar je inzit.

Je voldoet niet helemaal aan het clichébeeld van een boeddhistische monnik. Je spreekt er veel over, je hebt een matching-bureau en je noemt jezelf ook nadrukkelijk boeddhist terwijl de meeste beoefenaars dat niet zo benoemen. Ja, dat klopt. En die mensen zijn misschien ook wel meer boeddhist dan ik. Dat is ook altijd een discussie met mijn leraar, die zegt: ‘Het spirituele pad is een individueel pad en daar communiceer je niet over.’ Ik heb echter besloten om er gewoon open en bloot over te communiceren. Ook over mijn monnikschap. En ook over mijn bemiddelingsbureau, Boeddhisme in business (zie www.boeddhisness.nl). Daarvoor moet ik mij natuurlijk wel kenbaar maken als boeddhist. Daar ligt mijn focus en dus kom ik er actief voor uit. Er is een groeiende animo voor die bemiddeling. Veel mensen zijn zoekend en organisaties denken toch nog vaak als ‘ik en mijn concurrentie.’ Terwijl we in mijn optiek allemaal veel beter af zouden zijn als we het allemaal delen. Met afgescheiden denken gaan we het niet redden.

De crisis brengt daar gelukkig wel verandering in maar persoonlijk hoop ik dat er nog een grote klap komt. Daar heb ik zelf net zo goed onder te lijden maar ik heb nu het idee dat we de vloer nog niet opgeruimd hebben. We gaan weer proberen te bouwen op brokstukken. Maar dat fundament is wankel, dat dondert nog eens in elkaar. We blijven helaas toch grijpen op die oude systemen van angst…

We lazen in een blog van je: ‘Het is mijn doel om geen doel te hebben. Toch hoop ik dat ik in mijn omgeving door wie ik ben wat zaadjes kan planten.’ Toch een doel? Zaadjes van welk soort? Nou, onder andere het zaadje dat de mensen wat vertrouwder met de dood worden. Dat is voor mij een belangrijk zaadje want ik zie daar toch wel heel wat lijden uit voortkomen. Dat is ook de reden waarom ik stervensbegeleiding ben gaan doen. Het is zo belangrijk dat we ons realiseren dat we gewoon niet weten of ons laatste jaar wel of niet is ingegaan. Ik ben daar heel intensief mee bezig geweest en had ook zelf een bucket-list. Daar stond bijvoorbeeld mijn monnikswijding op. Maar wat ik mij vooral gerealiseerd heb is dat ‘tonen’ niet hetzelfde is als ‘zeggen’. Kleine dingen zijn mijn heel dierbaar geworden. Bijvoorbeeld gesprekken met mensen die mij dierbaar zijn. En dan op tijd zeggen dat je van ze houdt…

Geplaatst in de tijdschriften ‘WENDING’ en ‘INZICHT’

Ooit werd hij geraakt door een opmerking van een recensent dat zijn visie stereotype was voor de welzijnswereld in die tijd. Als je Hein Stufkens snel voorbij loopt zou je hem in een hokje kunnen stoppen van ‘oudere welzijnswerker’. Zijn rustige tred, daarbij behorende kleding en forse grijze baard bevestigen ogenschijnlijk dat vooroordeel. Maar als je iets beter kijkt dan zie en voel je Kracht. Oplettendheid. Nieuwsgierigheid. Humaniteit. Authenticiteit. Maar bovenal een opmerkelijke attentheid en frisheid.Vooroordelen. Ze kloppen zo vaak niet. Een intensief interview met de 65-jarige filosoof, dichter, schrijver en zenleraar laat zoveel meer zien van deze man.

Ben jij authentiek?
“Het is wel ongeveer het belangrijkste, sinds ik mij bewust ben, wat ik probeer. Worden zoals je bedoeld bent te zijn. Ik ben allergisch als het niet authentiek is, als mensen een rol spelen. Ook van gesprekken die niet authentiek zijn word ik heel moe. De rebel in mij verzet zich tegen dat soort sjablonen gedrag.

-Alle mensen worden origineel geboren maar de meeste mensen sterven als kopie-

Niet doen wat anderen van je verwachten, eerst weten wie je zelf bent en daarvoor durven gaan. Authenticiteit is je grootste kracht, zowel in je werk als in je privé.”

Wanneer is het een obstakel voor je om authentiek te zijn? “De kunst is om bewust te kiezen en dan is het toch weer authentiek. Bewust kiezen voor een vervelend verjaardagsfeest bijvoorbeeld,  is authentiek kiezen.”

Als je heel authentiek bent, dan ben je voor nog al wat mensen gelijk een soort gids toch? “Dat gebeurt vanzelf. Ik heb nooit toen ik 16 was en nadacht over wat ik later wilde worden, gedacht dat ik gids zou worden. Ik had ook geen idee hoe dat er uitzag natuurlijk. Zoals mijn hele leven zoals het er nu uitziet geen beroep is. Dat kan je niet worden. Dat gebeurt.”

Wat is het? Wat zou er op jouw visitekaartje kunnen staan? “Voor de buitenwereld, omdat je het toch niet uit kan leggen, staat er dan meestal op: filosoof, schrijver, leraar. Dat zijn drie kwalificaties waar mensen een beeld bij kunnen hebben. Ik ben wie ik ben is echter verreweg de beste kwalificatie.”

Maar je bent niet alleen gids voor een hoop mensen, de term Goeroe is misschien zelfs wel op z’n plaats? “Ja, daar heb ik een boek over geschreven “De Goeroe”. De titel was bewust provocerend. Juist omdat mensen zoveel weerstanden en rare ideeën over goeroes hebben. Wie licht in deze wereld brengt, roept nu eenmaal ook schaduw op. Iedereen gaat een keer voor de bijl, niemand ontloopt dat. Maar dat is ook een goeie oefening. Dan komt je ware kracht naar boven. Het verhaal nodigt uit om te kijken wat de lezer van zichzelf herkent. Ik zou mezelf nooit ‘goeroe’ noemen, ik heb daar ook geen behoefte aan. Goeroe betekent in het Sanskriet: ‘hij die de duisternis verdrijft’. Voornaamste motief van het verhaal van ‘de Goeroe’ was om te laten zien hoe onrecht wordt aangedaan aan mensen die proberen iets goeds in de wereld neer te zetten. Er is niemand alleen maar goed of slecht.”

Waar haal  je je inspiratie uit? “Ik ben erg geïnspireerd door een mix van Zen en de spiritualiteit van Franciscus van Assisi. Franciscus leefde rond 1200, zijn spiritualiteit is ‘volstrekte armoede’. Maar dan armoede niet in de zin dat hij armoede verheerlijkt,  maar:  je niets toe-eigenen. Dat is de kern, je mag de dingen wel gebruiken maar besef dat ze niet van jou zijn. De beste definitie van eigendom is:

-Datgene wat op weg is naar een ander-

Je niets toe-eigenen gaat heel ver. Het gaat niet alleen over materiele dingen, het gaat ook over je talenten, je eigenschappen, je zogenaamde prestaties. Daar hoef je ook niets aan te ontlenen. Dat is ook niet van jou, dat heb je ook allemaal maar gekregen. En zelfs je goeie naam. De rebel in mij vindt dat wel een leuk thema. Franciscus had zoveel oog voor het hier en nu, en voor het kleine. Onmetelijk mededogen voor alles. Franciscus zei ook:

-De enige mens die ertoe doet is de mens die nu tegenover je zit-

Daar moet je met je volle aandacht bij zijn. En dat is ook een grote overeenkomst tussen Zen en dit soort christelijke spiritualiteit, dat de centrale oefening aandacht is. Echte aandacht in het hier en nu, ik denk dat dat een ander woord voor liefde is, echt aanwezig zijn, zonder keuzes te maken. Lege aandacht. Alleen maar aanwezig zijn. Een cursist noemde dat ooit:

-het sacrament van de aandacht-

Sacrament betekent een heel-maker. Dat geldt ook voor bijvoorbeeld omgang met dementen. Je zegt: het maakt niet uit, ze kent me toch niet, wat heb ik er dan nog aan? Maar dat is het ego. Het gaat erom dat ik het sacrament van de aandacht geef, belangeloze aandacht. Vrij van bedoeling, niet ergens op uit zijn. Dat heb ik ook van mijn vader geleerd: als je iemand wilt modeleren zoals jij hem wilt hebben dan gebeurt het tegenovergestelde. De kunst is om zo met mensen om te gaan dat ze absoluut zichzelf mogen zijn en hun eigen weg mogen gaan. Dat je dus vrij bent van jouw bedoelingen naar die ander. Die hoeft nergens uit te komen, die hoeft niet iets anders te worden dan hij is, die hoeft niet te worden zoals jij hem of haar wil, die moet die absolute vrijheid voelen om zijn of haar eigen weg te gaan.”

Dat is toch wat bedoeld wordt met ‘mededogen hebben’? “Mededogen is voor mij een kernwoord. Je kan pas mededogen hebben als je eerst leeg bent geworden. Zolang je nog vol zit met je eigen gevoelens, voorkeuren, afkeuren,  hoe kan je dan mededogen voelen? Als je vol zit met oordelen of met pijn of met eigen frustratie? Dus je moet eerst echt van binnen leeg zijn en in staat zijn om alles wat je aan oordelen hebt opzij te schuiven en te denken: laat ik eerst maar eens een paar mijl in zijn schoenen lopen. Er is een mooi zinnetje van Huub Oosterhuis in een van zijn liederen; dat we niet uit elkaars genade vallen. En we doen niets anders dan mensen uit onze genade laten vallen, afmaken. Dat gebeurt in het klein natuurlijk, met partners en met kinderen. En het gebeurt in het groot in de politiek, een voetbalelftal dat niet slaagt, we laten ze allemaal uit onze genade vallen.”

Geloof je in zielenbestemming, dat je reis op aarde in grote delen al bepaald is? “Onze reis is niet bepaald, maar ik geloof wel dat ieder van ons een eigen unieke roeping/bestemming  heeft in het leven. Er is een mooi boek: De code van de ziel van James Hillman, waarin hij schrijft dat ieder van ons een soort blauwdruk is van wie we hebben te zijn in dit leven. En dat het leven ons op allerhand manieren probeert op dat spoor van die blauwdruk te krijgen.”

Vragen over vriendschap, wie heeft ze niet? Wanneer noem je iemand een vriend, een bekende of een kennis? Aan welke criteria moet een echte vriend voldoen? Wat heb jij te geven? Kun je zonder vrienden leven? Hebben we nog  vrienden nodig als we een partner hebben met wie we alles kunnen delen? Kun je rouwen om een vriendschap? Ben je bereid om risico’s te nemen omwille van vriendschap?

Dit boek zal u zeker niet teleurstellen in het vinden van antwoorden op de vele vragen die samenhangen met vriendschap. Het is de schrijfster gelukt om voor mij, de complexiteit van vriendschappen te vereenvoudigen. Ze heeft mij met dit boek geleerd om te gaan denken in soorten ‘relatievormen’.

Ze heeft me  ook duidelijk gemaakt met dit boek, dat alle vormen van relaties hun eigen waarde hebben in een mensenleven.

De conventionele relatievorm waarin je elkaar hallo zegt, de middellijke relatievorm waarin je voor de ander een middel bent om diens doel te bereiken, de functionele relatievorm waarbij je voor elkaar een bepaalde functie vervult, en de persoonlijke relatievorm waarbij beide personen waarde voor elkaar hebben en wel als persoon.

De persoonlijke relatievorm is liefde en er bestaan diverse vormen van liefdesrelaties en vriendschap is één van die vormen, aldus De Haas.

Vervolgens maakt De Haas onderscheid tussen “hogere” en “lagere” vriendschappen ook wel echte en minder echte vriendschappen genoemd.

En het is waar wat ze zo mooi aan de orde stelt: Vragen stellen over wat vriendschap voor jouw betekent, houdt in, dat je dichter bij jezelf komt, dat je (beter) te weten komt wie je bent, wat je wilt, en wat het voor jou betekent om met mensen te leven en hoe je wilt leven. Wat verwacht je van andere en wat heb je zelf te geven? “Immers Levenskunst is weten wat je nodig hebt en weten waar je dat krijgen kunt, is de zorg voor jezelf goed behartigen”, aldus de schrijfster. Wauw, wat een bijzonder, integer mens is deze schrijfster!

Met mooie filosofische beschouwingen en teksten van filosofen en veel toelichtingen vanuit de psychologie laat ze me echt anders kijken naar het fenomeen vriendschappen. Wat een wijsheden, wat een handvatten, wat een geweldig boek.

Het geheel is omgeven met pakkende en humorvolle illustraties van Stefan Verwey,die op een gewaagde manier relativerend werken.

Doe je voordeel met dit boek. Het lezen van dit boek werkte voor mij heel bevrijdend.

Een mens heeft mensen nodig…

Ook aan te bevelen is het interview met Catharina de Haas op: http://www.scriptum.nl/boeken/mens-en-maatschappij/algemeen/vriendschap

Vriendschap is een deugd die alle deugden in zich draagt…

Lang heb ik me de vraag gesteld wat vriendschap betekent voor mij. Zo vroeg ik me af of ik zonder kon en of ik zonder vriendschappen wilde leven. Wat verwacht ik van een ander en wat heb ik zelf te geven? Heb ik wel tijd voor vriendschappen naast alle rollen die ik al te vervullen heb: moeder, echtgenoot, dochter, zuster, werkneemster, buurvrouw, tante enz.? Wat is vriendschap eigenlijk, wanneer noem ik iemand een vriend, een bekende, een kennis?

Toon Hermans heeft er een mooi versje overgeschreven, wie kent deze zinnen niet?:
Pas als je iemand hebt, die met je lacht en met je grient, dan pas mag je zeggen: ik heb ’n vriend.

Onder Wikipedia staat bij vriendschap: “een nauwe (over het algemeen niet-seksuele) relatie of verhouding tussen twee of meerdere mensen waarbij het geslacht geen rol speelt.  Het belangrijkste waarop een goede vriendschap gebouwd is, is vertrouwen en onvoorwaardelijkheid”. Deze omschrijving dekt voor mij niet de lading van wat ik onder vriendschap versta.

Een paar maanden geleden ging bij mij thuis de deurbel. Toen ik open deed stond daar Nico. Het was zeker 5 jaar geleden dat ik Nico voor het laatst gezien had. Hij stal mijn hart met zijn openingszin: “Hey Monique, echte vrienden praten gewoon verder waar ze ooit gebleven zijn”. En zo ging het, de vijf voorbijgaande jaren, waarin we elkaar niet gezien en gesproken hadden, ze verdwenen ongemerkt en we pakten de draad gewoon weer op.

Kenmerkend bij een blijvende, echte vriendschap is voor mij dat ik openhartig durf te zijn, zonder terughoudendheid. Ik ben hierin heel authentiek en betrouwbaar. Ik voel geen onderscheid tussen mijn eigen belang en het belang van mijn vriend/vriendin. Ik heb ook weinig last van mijn ego, in hun gezelschap ben ik wie ik ten diepste ben.Van een vriend verwacht ik dat hij/zij mij accepteert zoals ik ben met al mijn plussen en minnen.

Heel bijzonder voelt het als je een spiegel wilt zijn voor elkaar. En dan op de wijze zoals Catharina de Haas schrijft in haar boek: ‘Vriendschap, een tweede ik’: “Ik zie jou op een manier zoals jij jezelf niet kunt zien en daarom geef ik je terug wat ik ervaar.”

Ook is een wederzijds vertrouwen voor mij belangrijk. “Vertrouwen schenk je iemand; het is een gift van mij aan jou”. (Catharina de Haas)

Ik wil mezelf kunnen laten zien, onbeschermd en kwetsbaar. Ik wil door je geraakt en aangeraakt worden in alle openheid. En ik verwacht dat je me ziet zoals ik ben en niet zoals je wilt dat ik ben.

Lastig aan het woord vriendschap vind ik, dat je niet weet wat die ander er onder verstaat.

Neem nou die “vriend of vriendin” waartegen ik de dingen niet zeg zoals ik ze voel omdat ik vind dat ik rekening moet houden met zijn/haar kwetsbaarheid. Ik verlies dan in deze vriendschap mijn authenticiteit. Uiteindelijk heeft hij/zij dat veroorzaakt omdat men bij mij de indruk heeft  gewekt “de gekwetste” te zijn. Wat dan overblijft zijn sociaal gewenste gesprekken. Is dat vriendschap? Voor mij niet, voor velen wel, heb ik ervaren.

Zo kan het ook voorkomen dat een vriend/vriendin mij op iets wijst, wat door mij als negatief ervaren wordt. Maar ik moet dan toch beseffen dat in deze “echte vriendschap”, het vanuit een goede bedoeling gezegd wordt. En daarom openstaan voor het besef dat het ligt aan mijn kwetsbaarheid in deze kwestie. Ik mag mijn vriend/vriendin niet onterecht veroordelen omdat het mij ontbreekt aan zelfkennis. Dat noem ik vriendschap.

Wat een herkenning voelde ik in het volgende citaat van Friedrich Nietzsche (uit het boek van ‘Vriendschap, een Tweede ik’):

“Twee vrienden- Het waren vrienden, maar zij hebben opgehouden het te zijn, en zij ontbonden van weerszijden tegelijkertijd hun vriendschap, de een omdat hij meende te zeer miskend te worden, de ander omdat hij meende te zeer erkend te worden – en beiden hebben ze zich daarin vergist! – Want ieder van hen kende zichzelf niet voldoende.”

Geheimen delen met een vriend/vriendin vind ik lastig. Moet je elkaar alle geheimen toevertrouwen? Mag je van haar of hem verwachten dat hij/zij jou geheim bewaard terwijl je daar zelf niet toe in staat bent? Mag ik mijn geheimen verzwijgen voor mijn beste vriend/vriendin als ik hem/haar daar niet mee benadeel? Ik ben van mening van wel, ook omdat je een ander soms heel erg kunt belasten met jouw geheim.

Lastig zijn “vrienden” die niet ontvangen, die niet echt luisteren, die alleen maar kunnen zenden. Die, terwijl jij aan het praten bent, al bezig zijn in hun hoofd met hun reactie in plaats van echt naar je te luisteren. Echte vrienden horen wat je niet hebt gezegd. Lastig, omdat ze het wel goed bedoelen en zich niet bewust zijn van hun gedrag. Maar bij mij komen ze niet in aanmerking voor een echte vriendschap.

In de afgelopen weken heb ik erg veel geleerd van het boek “Vriendschap, een Tweede ik”  van C. de Haas. Het is de schrijfster gelukt om voor mij, de complexiteit van vriendschappen te vereenvoudigen. Ze heeft mij met dit boek geleerd om te gaan denken in soorten ‘relatievormen’.

Ze heeft me, met dit boek, ook duidelijk gemaakt, dat alle vormen van relaties hun eigen waarde hebben in een mensenleven.

De conventionele relatievorm waarin je elkaar hallo zegt, de middellijke relatievorm waarin je voor de ander een middel bent om diens doel te bereiken, de functionele relatievorm waarbij je voor elkaar een bepaalde functie vervuld, en de persoonlijke relatievorm waarbij beide personen waarde voor elkaar hebben en wel als persoon.

De persoonlijke relatievorm is liefde en er bestaan diverse vormen van liefdesrelaties en vriendschap is één van die vormen, aldus De Haas.

Vervolgens maakt de Haas onderscheid tussen “hogere” en “lagere” vriendschappen ook wel echte en minder echte vriendschappen genoemd.

Met mooie filosofische beschouwingen en teksten van filosofen en veel toelichtingen vanuit de psychologie laat ze me echt anders kijken naar het fenomeen vriendschappen. Wat een wijsheden, wat een handvatten, wat een geweldig boek.

Het geheel is omgeven met hele pakkende en humorvolle illustraties van Stefan Verwey,die op een gewaagde manier relativerend werken.

Doe je voordeel met dit boek. Het lezen van dit boek werkte voor mij heel bevrijdend.

Een mens heeft mensen nodig…

“Ik verlang te verlangen

Een vriend

Voor mij een vriend,

Alleen voor mij

Zo verlangend zie ik naar je uit”

(Catharina de Haas)

Ook aan te bevelen is het interview met Catharina de Haas op: http://www.scriptum.nl/boeken/mens-en-maatschappij/algemeen/vriendschap

Mensen zouden in principe tot het einde van hun leven gezond moeten blijven. En uiteindelijk aan een natuurlijk dood moeten sterven (versleten lichaam). Helaas laten de statistieken ons zien, dat er gemiddeld 1.600.000 mensen te jong sterven als gevolg van een ziekte.

Omdat ik vaak wordt gewezen op het feit, dat voeding en dan vooral vitaminen enorm belangrijk zijn voor ons wel en wee, ben ik verschillende boeken gaan lezen over voedingsleren.

Ik werd vooral wakker geschud door een verhaal in het boek Censuur. Dit verhaal vertelt mij, dat er een bevolkingsgroep (De Hunza’s)  leeft in de Himelaya, die bekend staan om hun lange levensduur en perfecte gezondheid. Het is absoluut geen uitzondering, dat een Hunza honderd jaar wordt en sommigen bereiken zelfs een leeftijd van honderdtwintig. Én medische wetenschapers van buitenaf hebben vastgesteld, dat onder deze bevolkingsgroep nog nooit een geval van kanker zich heeft voorgedaan. Heel bijzonder, vindt u niet?

Kenmerkend  bij de Hunza’s is, dat hun voedsel wel 200 x zoveel vitamine B17 bevat dan het onze, door het eten van grote hoeveelheden abrikozen. De Hunza’s beschouwen de abrikoos en de pit als de meest waardevolle voeding  die er bestaat. Naast de abrikoos eten ze voornamelijk granen, en verse groenten, en bessen. En de dagelijkse inname van vitamine A ligt bij de Hunza’s vijftien tot twintig keer zo hoog dan onze officiële toegestane hoeveelheid.

Wist u dat vele experimenten, uitgevoerd door honderden artsen en wetenschappers,  onder de meest stringente wetenschappelijke voorwaarden, hebben bewezen dat de meeste ziekten worden veroorzaakt door tekorten? Zo eenvoudig? Ja,  zo eenvoudig; geen gebrek betekent dat u uw gezondheid behoudt!  En pak het gebrek aan en u wordt beter! Een conclusie, die in vele gevallen op schijnt te gaan.

Een indrukwekkend voorbeeld dat ik las, was dat  hart-en vaatziekten in het dierenrijk niet voorkomen. Men heeft ontdekt, dat dieren zelf in staat zijn vitamine C aan te maken. Denk met deze wetenschap ook eens aan de ziekte scheurbuik. We weten, dat vroeger zeelieden stierven aan scheurbuik. Tot het moment dat ze citrusvruchten  (vit. C) meekregen op hun lange tochten en waarna de ziekte niet meer bestond.

Een boek  over Ayurvedische voedingsleer, vertelt mij dat ieder mens anders is  en een eigen natuur heeft, deze ligt vast sinds de conceptie. Dus de lichamelijk en geestelijk gesteldheid, hoe je in elkaar zit, functioneert, je stofwisseling en je gezondheid is uniek.

Volgens de Ayurvedische visie heeft elk menselijk lichaam drie dosha’s, ofwel energieën. Deze drie energievormen (constituties) t.w. Vata, Pitta en Kapha zijn niet alleen te vinden in de menselijke fysiologie maar ook als de drijvende krachten in de gehele schepping.

Er is maar één weg om gelukkig en gezond te zijn en dat is; leven en eten in overeenstemming met onze constitutie, zegt de Ayurveda-leer. Want Gezondheid is niet alleen de afwezigheid van ziekte, maar juist ook van evenwicht tussen lichaam-geest-ziel.

Dus is het ook van groot belang om juist die  voeding en de kruiden  te kiezen, die het beste bij jou constitutie passen. Zo kan zoet worden afgeraden aan een kapha en juist aanbevolen worden aan een pitta. Fruit is voor een kapha veelal niet goed en voor een vata juist wel.

Wat is dat toch met ons, dat we voorbij gaan aan kennis, die al meer dan drieduizend jaar oud is en die zich op allerhand manieren heeft bewezen? Dat we onze neus ophalen bij veel wetenschappelijke onderzoeken, die bewijzen dat het juist onze tekorten zijn die ons ziek maken? Willen we dan niet allemaal gezond sterven?

Ik vond een deel van het antwoord op deze beide vragen in het boek Censuur van Dr. Gäbor Lenkei.

Uit het boek Ayurvedische voedingsleer in de praktijk van Anil Kumar Mehta heb ik veel waardevolle adviezen gehaald, hoe ik tekorten kan voorkomen maar ook  wat ik wel en juist niet moet eten, om me top fit te voelen.

De laatste maanden let ik extra op en leef en eet ik volgens deze verschillende adviezen. Ik heb beduidend meer energie dan daarvoor en een aantal dingen vallen op hun plek.
Van beide boeken staan  mijn uitgebreide recensies op mijn recensie-website : http://www.doderleindewin.nl/blog/category/boekrecensies/

Johan Noorloos heeft momenteel een succesvolle yogastudio en een opleidingsinstituut in Amsterdam. In dit boek lees je wat vooraf ging aan dit succes.

In dit autobiografische boek vertelt Johan over zijn moeizame levensweg.  Met als rode draad de angst om afgekeurd te worden en de behoefte om bijzonder te willen zijn.  Van zichzelf houden, met al zijn plussen en minnen, viel hem zwaar. Johan bleef zoeken naar een betere baan, succes, bijzonder zijn en naar verlichting.

De realiteit zoals die was kon hij niet accepteren. Het zoeken naar de zin van het leven, het zoeken naar geluk bracht hem in contact met vele goeroes. Je leest in dit boek zowel zijn positieve als negatieve ervaringen met  al deze leraren. Zelfhulpboeken kon hij niet genoeg lezen.

Zijn eigenwaarde werd lang bepaald door het wel of niet anderen naar hun zin kunnen maken. En het willen en kunnen  voldoen aan de verwachtingen van anderen. Hij was op de vlucht voor wie hij werkelijk was, vooral zijn homo-geaardheid speelde hem daarbij parten. Het heeft lang geduurd voor hij hiermee “uit de kast” durfde te komen.

Uiteindelijk vindt hij toch zichzelf vooral door meditatie en acceptatie. Een ontroerend, heftig , leerzaam boek. Vaak las ik het met een brok in me keel. Johan laat je heel erg ver toe in zijn emoties en deelt veel intimiteit met zijn lezers.

Dat Johan uiteindelijk zichzelf gevonden heeft bewijst  voor mij dit boek. Als je instaat bent om je  levensverhaal, op deze wijze, zonder opsmuk, zonder censuur  te delen met anderen dan heb je jezelf ook meer dan geaccepteerd. Pur sang! Heel indrukwekkend.

DVD: Het inzicht

Na het lezen van zijn  boek ben ik meteen zijn DVD “ Het inzicht” gaan kijken. Wauw….de meest fantastische tegenstelling in zo’n korte tijd.

Bij het lezen van zijn boek voelde ik de behoefte om mijn armen troostend om hem heen te leggen. Tijdens het kijken naar zijn  DVD wil ik nog maar één ding: Bij hem in de leer!

Middels een vijf stappenplan inspireert hij je om jouw mooiste leven te gaan leven. Met de vijf inzichten; Mediteren, Accepteren, Visualiseren, Realiseren en Inspireren leert hij je te leven met je verlangens die bij je horen en die je leven mooier maken. Erg stimulerend en motiverend hoe dit sprankelende mens met volle overtuiging je vertelt dat de poort naar het leven het “NU”  is.

Wat Johan vertelt op deze DVD over “Acceptatie” raakte me vol, zeker met de achterliggende informatie uit zijn boek, over zijn verleden maar ook over zijn toekomst:  ik heb geen moeite meer met de realiteit te accepteren omdat ik geen moeite meer heb met de realiteit zelf. Ik accepteer mijn huidige  werkelijkheid en hoef niet meer opzoek naar een perfectere of een meer bijzondere versie van mijzelf in de toekomst. Ik stop met zoeken. Want de enige plek waar ik mezelf kan vinden is in het NU, dit moment. Ik heb geen tijd meer nodig om te zoeken naar wie ik ben want ik heb mezelf gevonden op de enige plek waar het kan liggen en dat is het huidige moment.

Tijdens het kijken naar deze DVD, moest  ik vaak denken aan een passage uit Johan’s boek: Een mislukt verhaal is minder erg dan je denkt. Vaak levert het een prachtige bloem op. De bloem van bewustzijn. De bloem van bewustzijn lijkt vaak modder nodig te hebben om te kunnen groeien. De lotusbloem, het symbool van het boeddhisme, heeft zijn wortels in de smerigste modder….

Dit boek en deze DVD hebben mij dagenlang bezig gehouden. Zou het echt zo zijn dat niemand méér krijgt te dragen dan hij aan zal kunnen? En moeten we vanuit die gedachten gewoon eens onze medemensen wat meer tijd en ruimte gunnen? Zouden er dan niet veel meer van zulke  prachtige mensen opstaan als Johan?

Ontdek de natuur als bron van inzicht en heling.

Dit boek nodigt je uit om je relatie met de natuur te verdiepen. Om te luisteren met heel ons hart en wezen naar de taal en de tekens die de natuur ons aanreikt. Om de natuur te ervaren als onze leermeester.

Ondanks dat ik zelf  al veel ervaringen heb opgedaan,  in hoe de natuur mij kan ontroeren, raken, helen, ontspannen  en verrassen heeft dit boek mij nieuwe uitdagingen aangereikt. Het is de schrijfster gelukt, om een  speurtocht naar de spirituele dimensie in de relatie mens en natuur,  heel overzichtelijk en boeiend weer te geven.

Ze heeft hiervoor vijf stappen ontwikkeld:  1. Aarden en gronden, 2. openen en gewaarworden, 3. uitwisselen en inzien, 4. afronden en bedanken, 5. afsluiten en doorgaan. Vanuit je eigen aard en natuur kun je in deze vijf stappen echt contact maken met de natuur, je eigen avonturen beleven, je eigen ervaringen opdoen en je eigen inzichten en wijsheden vergaren.  De natuur leren  gebruiken als spiegel.

Het boek geeft o.a.  informatie over rituelen, veel  tips hoe je in het hier en nu aanwezig kunt zijn en blijven. Wuring beschrijft hoe je met gedachtekracht de dieren kunt benaderen.  En omdat alles in de natuur leeft en ieder wezen  een eigen energieveld heeft , een bepaalde uitstraling, trilling of aura, leert ze  je ook hoe je in de natuur helder kunt waarnemen. Er wordt aandacht besteedt aan boomceremonies, aan het levenswiel, aan kruiden, en nog veel meer. Volgens mij is ze niets vergeten.

‘Besef dat de natuur geen oordeel heeft en dat je mag en kunt zijn in de natuur zoals je bent’, schrijft ze. ‘Laat je leiden door wat je ziet, ervaart en meemaakt. Open de poort naar het bezielde leven in de natuur’.

Dit boek  is een geweldige gids om op een spirituele wijze kennis te maken met de natuur. Het is zeer gevarieerd, spreekt iets je niet aan dan ga je gewoon door naar het volgende hoofdstuk. Je kunt het boek in willekeurige volgorde lezen.

Neem de wijsheden, uit dit boek, die jou aanspreken tot je en pas ze toe en ervaar het  geschenk  van de aarde.

Zeker ook complimenten voor de layout, prachtige foto’s, mooi dik papier en een prettig lettertype op mooie achtergronden. Al met al een juweeltje dit boek. Warm aanbevolen.

“In de ziel van de natuur vind je de natuur van je ziel”

(Wuring)

In dit boek leest u 16 interviews met bekende mensen die zich expliciet bezig houden met spiritualiteit. Arjan Visser, journalist en schrijver, interviewt deze mensen op een bijzonder sympathieke wijze met de bekende 10 geboden als richtlijn.

Deze verslagen van zeer persoonlijke gesprekken geven een hele intieme ‘inkijk’ bij de mens die geïnterviewd wordt. Je leert ‘de bekende Nederlander’  beter kennen. Je krijgt inzicht, waarom mensen doen zoals ze doen.

Ik vond het ook opmerkelijk om te lezen, dat toch iedereen een andere mening heeft over hele heldere en duidelijke stellingen, op basis van hun eigen ervaringen en overtuigingen. De interviews zijn zo afgenomen dat je ook, tot op zekere hoogte, kunt begrijpen, soms met mededogen,  waarom die persoon zo denkt, voelt en ervaart. Mooi ook als reflectie.

Mooie voorbeelden zijn o.a. Anselm Grün, die heel open vertelt over zijn beproeving met het celibaat; Ad Simonis, die stelt dat euthanasie een kwaaie dood is; Jacobine Geel, die heel openhartig zegt dat ze de ware niet heeft gevonden, maar zelf heeft gemaakt.

Nog veel meer interessante uitspraken zijn te lezen in dit boek. Het is heel leerzaam om erachter te komen waarom mensen iets doen of laten, dan jij op grond van je eigen ervaring weet.

Tijdens het lezen van dit boek, heb ik vaak  gedacht: Zulke opzettelijke slechtheid kan toch niet waar zijn?

Lees in dit boek dat het dus werkelijk  mogelijk is dat onderzoeksconclusies, die cruciaal zijn voor onze gezondheid, worden  verzwegen, geboycot, belachelijk worden gemaakt  en ontkend. Door wie dan, zult u zich afvragen. Nou door degenen die bewust het menselijk lichaam tot hun marktplaats gekozen hebben met het doel zich er aan te verrijken.

In dit boek lees je hoe onze geneesmiddelenpraktijk een industrie geworden is. De farmacie is momenteel  de op één na meest lucratieve industrie in onze wereld, alleen in de wapenhandel wordt meer verdiend.

Doordat de  farmacie systematische natuurgeneeskundige therapieën ( lees: de concurrent) uitroeit en ze in de meeste landen van de wereld  de gezondheidszorgsystemen hebben overgenomen hebben ze veel macht. Daarnaast hebben ze ook nog eens  hun vertegenwoordigers geplaatst in de hoogste politieke kringen. Waardoor miljoenen mensen, afhankelijk zijn geworden van deze industrie.

Toevallig las ik vandaag een artikel dat voor zich spreekt: farmaceuten sponsoren patiëntenclubs

Dit boek verteld mij dat vele wetenschappelijke ontdekkingen hebben aangetoond dat de werkzaamheid van natuurlijke behandelingen op basis van voedingssupplementen ziekten aantoonbaar kunnen voorkomen. Maar dat publicatie van  al deze preventieve  adviezen worden tegen gewerkt door de farmaceutische industrie. Immers winst uit investering is afhankelijk van de continuering en verder uitbreiden van ziekten. Hoezo geneesmiddel…

“Wat u niet mag weten over u gezondheid”, in dit boek las ik veel schokkende beweringen. Weergaves die zijn gebaseerd op feiten en gedocumenteerde waarheden, zoals: Na hart- en vaatziekten, kanker en problemen met de bloedsomloop in de hersenen is de vierde meest belangrijke doodsoorzaak; sterfte als gevolg van de bijverschijnselen van geneesmiddelen. Dat is toch ondenkbaar?

Dit boek beweert dat de ziekten waaraan de meeste mensen lijden, gebrekziekten zijn. Lichamelijk gezien worden deze veroorzaakt door een gebrek aan levensbelangrijke voedingsstoffen. Deze theorie is ook bewezen door de moderne wetenschap. Om goed te kunnen functioneren heeft het lichaam de juiste brandstof nodig en dat is voeding.

Lees vooral ook het verhaal op pag. 114, over de Hunza’s. Een bevolkingsgroep die leeft in de Himalaya. Hunza’s worden gemiddeld ouder dan 100 jaar, velen bereiken zelfs de leeftijd van 120 of meer. Medische onderzoekers van buitenaf hebben vastgesteld dat er zich hier nog nooit een geval van kanker heeft voorgedaan. En dit alles heeft te maken met hun voeding.

De auteur heeft dit boek niet geschreven als alternatief voor welke medische zorg, behandeling  of advies dan ook maar puur om zijn kennis te delen met iedereen die zijn eigen gezondheid wil bevorderen. Als u zich er op toelegt, kunt u gemakkelijk en verbazingwekkend snel alle basiskennis vergaren die u nodig hebt om uw lichaam gezond te houden. Een interessante website om meer kennis te vergaren is: recht op gezondheid. Maar lees vooral dit boek want u hoeft geen onwetend mens te zijn!

Over de Auteur: Dr. Gábor Lenkei haalde in 1986 met de hoogste onderscheiding een graad in de geneeskunde. Na zes jaar als arts gewerkt te hebben verwierp hij de reguliere geneeskunde vanwege de gebrekkige resultaten. Vervolgens ging hij op zoek naar de oorzaken van deze gebrekkige resultaten. En hij vond ze. In dit boek leest u zijn eerlijke bevindingen. Lees meer over Gábor Lenkei op: informatie over Dr. Lenkei